موانع و عوامل آسيب رسان به خلاقيت

عوامل و دلائل مختلفی از جمله موارد زیر موجب آسیب خلاقیت می شوند:

1- آموزش ناهمسو با خلاقیت

بسیاری از افراد به این دلیل كه تفكر خلاق معمولاً دشوار به نظر می آید از داشتن كارها و وظایف خلاقه احساس ناخشنودی می كنند. اما نارحتی آنها بیشتر از این بابت است كه چرا عموماً تحصیلات و آموزشها به جای آن كه تفكر خلاق را بهبود بخشند به بهبود بخشیدن مهارتهای تفكر تحلیلی توجه دارند. خلاقیت عموماً برای نظامهای آموزش ناخوشایند است بنابر این مانند دوران تحصیل مایلیم كه جواب صحیح را بدست آوریم و با فرایندی كه از طریق آن به جواب صحیح دست می یابیم توجهی نمی كنیم.

2- استفاده از الگوهای قالبی

برای حل یك مسئله ریاضی به داشتن دانش ریاضیات نیاز داریم این موضوع به طور آشكار در تمامی محدوده های دانش مهارتها و توانایی هایی كه شاید قابل بكارگیری در مسائل و وضعیتهای معین باشد صادق است. البته فصاحت در مسئله می توان فصاحت منفی نیز باشد. با تجربیات قابل ملاحظه در یك زمینه این تمایل در ما بوجود می آید كه هنگام رویارویی با مسئله ای آنرا از طریق راه حلهای قبلی حل كنیم.

3- شتابزدگی در ارزیابی

با آنكه ارزیابی ایده ها بخشی از تفكر خلاق هستند ولی توصیه اكید آن است كه تا هنگامی كه سلسله ای از ایده های قدرتمند ایجاد نشده اند باید از ارزیابی ایده ها احتراز كرد. این مطلب خصوصاً در نظام های سلسله مراتبی در جایی كه ایده ها باید به مافوق عرضه شود بسیار حائز اهمیت است. انتقاد كردن و ایراد گرفتن سرپرست خصوصاً انتقادهایی منفی موجب می شود كه زیردستان از كار خلاق احتراز كنند.

4- تأكید بر مفروضات قبلی

پیش زمینه های ما، آموزش و تجارب مفاهیم قاطع و اصولی را در ما ایجاد می كنند كه ما آنها را حقیقی می انگاریم. این موارد به نوبه خود بر تفكرات و ایده های ما اثر می گذارند و گاهی مانع عرضه ایده های نو و خلاقیت می شوند.

5- فشارهای اجتماعی

محدوده ای كلی از این فشارها در زمان و شرایط متفاوت بر ما تأثیر می گذارند. یكی از آثار بسیار منفی این است كه از نادان جلوه كردن در نظر همتایان خود نگران شویم. بدین ترتیب هنجارهای رفتاری و عملكرد گروههای موجود ممكن است مانع ابراز ایده های خاص یا ایده های زیاد در افراد معین شود.

6- چاره جویی های كوتاه مدت

اغلب ما بطور معمول در محیط كاری خود برای تحصیل اهداف و نتایج كوتاه مدت تحت فشار هستیم و مسائلی كه بیان می شوند اغلب نیازمند واكنش فوری هستند. در این زمان اگر دقت نكنیم بیشتر اوقات كاری خود را صرف كارها و خطاهای كوچك می كنیم و هرگز قادر نخواهیم بود فضای تنفسی لازم را برای تفكر خلاق ایجاد كنیم. حداقل مزیت آگاهی از این موانع چاره جویی و برطرف كردن آنهاست. یكی از وظایف مدیران ایجاد محیط كاری است تا آثار چنین موانعی را به حداقل رساند. به عبارتی هدف باید تأمین محیطی باشد كه بطور خودكار موانع فردی و سازمانی خلاقیت را كاهش دهد. فنونی وجود دارند كه از طریق آنها می توان آثار این موانع را تشخیص داد و از آنها كاست و در نتیجه می توان تفكر خلاقه را به ظهور رساند. این فنون مانند توفان فكری، تحلیل همگام سازی، تحلیل ریخت شناسانه و ... هستند. استفاده از این فنون و آگاهی از موانع خلاقیت و جدیت در رفع آنها موضوعی بسیار حائز اهمیت است.

 

/ 1 نظر / 14 بازدید
عليرضا

سلام! ممنون که به سايت حقير سر زديد، وبلاگتون خيلی علمی و جالبه البته هنوز زیاد نخوندم ولی Save می کنم حتماْ سر فرصت مطالعه کنم. در مورد سن هم شرمنده! از اين به بعد يه کدی می نويسم شما تشريف آورديد فيلدش Hidden بشه!